JOHAN VAN GRINSVEN

Mallorca

SPANJE

,,Toen mijn broer een week op bezoek zou komen, zei hij niet tegen zijn vrienden dat hij naar Mallorca ging, zo geneerde hij zich. Uiteindelijk bleef hij een maand. En was nog niet uitgekeken."

Caroline Zandbergen, eilandbewoonster

Michael Douglas en het gebergte van de noordenwind

Het gespleten imago van Mallorca

Geen enkele van de populaire vakantiebestemmingen heeft zo'n gespleten imago als Mallorca. Voor velen een dump­bestemming en tegelijkertijd al jaren een vakantieoord voor de jetset; koning Juan Carlos, acteur Michael Douglas en cabaretier Henk Elsink behoren tot de prominente deeltijd­inwoners.


In o.a. Brabants Dagblad en Eindhovens Dagblad 1994

De helling is te steil, een kuitenbreker. Daar kunnen de 21 versnellingen op de mountainbike niets aan veranderen. Hier, op deze heuvelachtige landtong tussen de baaien van Alcudia en Pollensa, zouden de pezige onderdanen van Lucien van Impe en het leeuwenhart van Luis Herrera grote diensten kunnen bewijzen. Mindere goden gaan onherroepelijk van de fiets en ploegen lopend verder.

Als het hart niet meer roffelt, keren de gedachten terug naar de achterliggende fietstocht. Naar het vogelrijke en moerassige nationale park La Albufera, het veertiende­-eeuwse stadscentrum van Alcudia en de broeierige bossen. Weer mengen de zoete inlandse geuren zich met de zoute zeewind op de kustweg. Slechts sporadisch een ontmoeting met toeristen. Dat is de grootste verrassing die Mallorca biedt: de toeristenhordes zijn met gemak te mijden.

Massatoerisme

Mallorca was de eerste zonbestemming die in de jaren zestig werd overrompeld door het massatoerisme. Met zijn zes miljoenen zijn ze tegenwoordig ieder jaar, ze komen vooral uit Duitsland en Groot­-Brittannië. Spuuglelijke hotelkolossen tot op het strand, de ene Biergarten na de andere pub, vette snackbars, afgeladen stranden en disco's en nooit ophoudende bras­- en bralpartijen getuigen ervan. Het aantal Nederlandse toeristen loopt de laatste jaren fors terug: vorig jaar werden er 89.000 geturfd. De Nederlandse Caroline Zandbergen, die sinds enkele jaren op Mallorca woont en werkt, schetst de houding van veel landgenoten: 'Toen mijn broer een week op bezoek zou komen, zei hij niet tegen zijn vrienden dat hij naar Mallorca ging, zo geneerde hij zich. Uiteindelijk bleef hij een maand. En was nog niet uitgekeken'.

Mallorca is het grootste van de Balearen­-eilanden (3.640 km2). Er wonen ongeveer 600.000 mensen, waarvan 53% in de hoofdstad Palma. De meeste toeristen komen voor de zandstranden, in het zuiden, oosten en noorden. Vooral in de zuidelijke Baai van Palma zijn alle gemakken van het massatoerisme te vinden; voor een ander is het de hel op aarde. Dit is slechts een klein deel van het eiland, dat evenwel allesbepalend is voor het imago van Mallorca.
Want wie weet dat eenderde deel van het grondgebied van de archipel beschermd natuurgebied is? Mallorca biedt een grote verscheidenheid aan landschappen, 300 zonnedagen per jaar, jachthavens, luxe, een trotse eigen cultuur. En ook: rust, die soms al 500 meter achter de overvolle kuststrook begint. Niet voor niets heeft het Spaanse koningspaar er al meer dan 20 jaar een zomerpaleis.

Chopin

Het plaatsje Valldemosa aan de westkust wordt nog drukbezocht, omdat de Poolse componist Frédéric Chopin er in de winter van 1838­-’39 in het kartuizerklooster woonde met zijn minnares George Sand. Na dit gehucht is het gedaan met de drukte voor wie in een (huur)auto noordwaarts rijdt. Verder door de Sierra de Tramontana, het gebergte van de noordenwind. Tussen Valldemosa en Deya, nog altijd twee enclaves voor artistieke geesten, heeft de Amerikaanse acteur Michael Douglas een van de vele overgebleven oude buitenverblijven als zomerhuisje. Hij vecht er met de lokale autoriteiten, want de acteur waagde het zonder toestemming een gastenverblijf te bouwen. En dat mag ook in Spanje niet. Ook al zijn de gasten Jack Nicholson en Danny DeVito.

De westkust is bergachtig, ruig. Een Britse journalist noteerde eens boven een verhaal over de onweerstaanbare schoonheid van een Schotse bergstreek de even onwrikbare woorden: To be moved by mountains. Diezelfde ontroering is er tijdens de tocht langs meestal grauwgrijze bergen. Ze krijgen kleur van pijnbomen, steeneiken of wilde johannesbroodbomen. Zwarte groeven trekken door de bergketen, alsof de kalkrotsen tranen van teer hebben gehuild. De tocht voert langs de hoogste top van het eiland, de 1.443 meter hoge Puig Mayor en langs stuwmeren. Zijweggetjes kronkelen als een slang naar grillige klippen en de zee.

Weinigen nemen de moeite voor deze bergtocht. Zoals ook weinigen zich op de Llanura del Centro wagen, de grote centrale vlakte van Mallorca. Daar waar in kleine dorpen, omgeven door boomgaarden, het leven ver van de gekmakende menigte voortsijpelt. Een toerist met een auto, soms volstaat een fiets al, is hier de eenzame bezoeker van een klein museum of eet er tussen Spanjaarden zijn comida, middagmaal.

De lokale overheid steekt de komende jaren 220 miljoen gulden in het oppoetsen van het imago van Mallorca. Maar zij weet ook dat het eiland volstrekt afhankelijk is van het massatoerisme. Dat heeft natuurlijk ook welvaart gebracht, daardoor staan de Balearen met het hoogste gemiddelde inkomen per hoofd van de Spaanse bevolking in de boeken.

Palma

Die welvaart is duidelijk zichtbaar in de hoofdstad Palma, dat een compact oud centrum heeft. Niet alleen in de pronkzuchtige bezienswaardigheden van kerkelijke en wereldlijke autoriteiten, maar ook in de vele winkels, de dure boutiques, de galeries en musea. Een andere manier om de stad te leren kennen is deze: een stadsplattegrond halen bij de VVV, eentje waarop staat 'Palma, stad van de patio's'. Want daarop zijn naast de grote bezienswaardigheden ook de fraaiste patio's en gevels van de stad aangegeven. Wat een wonderschone wandeltocht oplevert.

Alle welvaart en uiterlijk vertoon van de stad komen samen in één etablissement in de uitgaanswijk van Palma. De Abaco (Calle San Juan 1) is een grand­café van de buitencategorie. Wie dit vroegere palacio binnenstapt, wordt overvallen door het 'Kyrie eleison' dat uit de luidsprekers klinkt, door kolossale bloemboeketten, druipende kaarsen, fruit dat quasi­-achteloos op de vloer ligt. Draperieën, kroonluchters, zilveren schalen, fresco's, elke ruimte in het eens adellijke huis is tot toneel gepromoveerd. De bezoekers zijn de spelers in dit tableau vivant van de decadentie. Het bedienend personeel is natúúrlijk gepast onbeschoft. Mocht Frederico Fellini nog leven, dan vond hij hier een decor voor een van zijn films. En wie de gekunsteldheid en de gepeperde prijzen na enige tijd te drukkend vindt, weet dat hij in deze uitgaanswijk meer kleurrijke gelegenheden vindt èn veel lokale mensen.

Na een klim door het bosrijke gebied La Victoria aan de noordkaap omarmt de top de afgematte fietser met een vergezicht over de kalme zee. De fietsen blijven noodgedwongen staan. Verder de helling af, door de bossen. Tot een plateau met uitzicht, honderd gapende meters dieper, op het Playa de Coll Baix. Soms zijn deze calas, tussen rotsen geklemde stranden, alleen per boot te bereiken. Terwijl elders aan de kust mensen zij aan zij liggen te braden, heeft een kwartet dat de tocht naar beneden waagde de rijkdom van het eigen strand.
En dat op Mallorca. Nee, juist op Mallorca.

Praktisch: Informatie over Mallorca: Spaans Bureau voor Vreemdelingenverkeer, Laan van Meerdervoort 8, 2517 AJ Den Haag, telefoon: 070­3465900.
Stacks Image 20941
Stacks Image 20944
Stacks Image 20947

Tegenwicht voor budgetvakanties

Mallorca wil fietstoeristen lokken

Mallorca wil zich een ander imago aanmeten. Het eiland wil niet meer alleen bekend staan als een simpele strandbestemming. Zo probeert het zich steeds nadrukkelijker te profileren met fiets­- en agrotoerisme.


Vanwege de goede temperaturen buiten het hoogseizoen en de verscheidenheid aan landschappen (van vlak tot bergachtig, de hoogste top is de Puig Mayor met 1.443 meter) is Mallorca al jaren in trek als trainingsoord bij professionele wielrenners. Maar ook amateur­pedaleurs hebben het eiland ontdekt.
Het
Instituto Balear de Promocion del Turismo (Ibatur) heeft voor fietstoeristen dan ook een speciale routekaart gemaakt.

Die Guia del Ciclista is uitgevoerd in vier talen: Spaans, Frans, Engels, Duits. Op de kaart staan acht uitgestippelde routes, die variëren in afstand van 70 tot 320 kilometer; de laatste is een complete eiland­rondrit, die de contouren van de kust volgt. Elke uitgestippelde route heeft een klassering gekregen: van 'speciaal' tot 'derde categorie'. De koninginnerit is 150 kilometer lang en telt twee 'cols' van de eerste categorie: de Sa Calobra (vier kilometer continu klimmen) en de Puig Mayor (even lang maar minder zwaar).

Maar minstens zo belangrijk is dat er op Mallorca inmiddels diverse accommodatieverschaffers zijn die zich speciaal op fietsers richten. Zo hebben ze in hun hotels of appartementencomplexen onder meer aparte ruimten waar fietsen gestald, onderhouden en gerepareerd kunnen worden. Naast professionele wielrenners en amateurs hebben ook steeds meer mountainbikers Mallorca ontdekt. Fanatieke mountainbikers hoeven hun eigen fiets niet per se mee te nemen naar het eiland; er zijn vele bedrijven die deze fietsen verhuren. Het grote voordeel voor mountainbikers op Mallorca is dat ze ook hun weg kunnen vinden in de bosrijke gebieden en tot bij verlaten baaitjes kunnen komen.

Om het imago 'verpest door het massatoerisme' van zich af te schudden, investeert Mallorca de komende drie jaar zo'n 220 miljoen gulden in het verbeteren van de infrastructuur. Het geld gaat vooral naar 'vriendelijke' voorzieningen als de aanleg van groen en voetgangerzones. Daarnaast worden accommodaties van voor 1985 op last van de overheid gerenoveerd of gesloten; de laatste jaren zijn er al 40.000 vakantiebedden van de archipel verdwenen. Niettemin blijven er nog altijd zo'n 400.000 over. Daarmee bieden de Balearen meer vakantieonderdak dan elke andere bestemming in Spanje.

Om wat tegenwicht te bieden aan de vele budgetaccommodaties - de grote hotelkolossen in de Baai van Palma - stimuleert de overheid de restauratie van oude landhuizen. Deze finca's bieden kleinschalige overnachtingsmogelijkheden op het platteland, de meeste tellen niet meer dan twaalf kamers. Er zijn momenteel zo'n 35 finca's op Mallorca. Hun kenmerken: rust, luxe en veel aandacht voor de eigen cultuur, niet alleen in aankleding, ook in de keuken. Een nachtje slapen komt er al gauw op 200 gulden.

Ibatur verwacht veel van dit 'agrotoerisme' de komende jaren, aangezien de bestaande finca goed draaien en er veel plannen voor nieuwe finca's zijn. „Een groter aanbod opent de mogelijkheid om de finca's ook buiten onze twee belangrijkste markten, Duitsland en Groot­-Brittannië, te gaan promoten”, aldus Juan Carlos Alía, directeur promotie van Ibatur.

Dit fiets­- en plattelandstoerisme moet in voor­ en najaar een andere (lees: kapitaalkrachtige) cliëntèle naar Mallorca lokken; het Baleareneiland trok de laatste jaren ongeveer 6 miljoen toeristen jaarlijks, voornamelijk Duitsers en Britten. Dit jaar wordt een recordaantal bezoekers verwacht; uit Nederland minstens 120.000 toeristen, vorig jaar lag dat aantal nog op 89.000.

Informatie over Mallorca


Spaans Bureau voor Vreemdelingenverkeer, Laan van Meerdervoort 8, 2517 AJ Den Haag, telefoon: 070­-3465900. OAD Cycletours (020­-6262601) heeft Mallorca in het programma en de Fietsvakantiewinkel in Woerden (03480­21844) het Baleareneiland Menorca. Ook in wielerbladen worden georganiseerde fietstochten op Mallorca aangeboden.

„Een groter aanbod opent de mogelijkheid om de finca's ook buiten onze twee belangrijkste markten, Duitsland en Groot­-Brittannië, te gaan promoten.”

Juan Carlos Alía, directeur promotie van Ibatur.

JOHAN VAN GRINSVEN


Onderwijzer, journalist, winnaar twee persprijzen, auteur van diverse non-fictieboeken, ontwerper websites, mede-oprichter Uitgeverij Baard & Kale.

Stacks Image p20868_n5

MOTTO


Your easing reading
is damned hard writing

Nathaniel Hawthorne